De holvoet is het tegenovergestelde van een platvoet: het interne lengtegewelf is overdreven hoog, de achtervoet staat meestal in varus en de voorvoet staat in vaste plantairflexie. Het resultaat is een stijve voet, met een slecht schokabsorberend vermogen, die voornamelijk op de hiel en de middenvoetsbeenkoppen wordt belast, waardoor bijna de hele middenvoet in de lucht blijft. Deze abnormale verdeling veroorzaakt metatarsalgie, klauwtenen, terugkerende enkelverstuikingen en eelt.

In een aanzienlijk deel van de gevallen heeft holvoet een onderliggende neurologische oorzaak: de meest voorkomende is de ziekte van Charcot-Marie-Tooth, gevolgd door erfelijke ataxieën, gevolgen van poliomyelitis, spina bifida of een dwarslaesie. Er zijn ook idiopathische holvoeten zonder aanwijsbare oorzaak. Daarom is bij een bilaterale, symmetrische en progressieve holvoet, vooral bij kinderen of adolescenten, een neurologisch onderzoek altijd aan te raden.

Het zijn verwante maar niet identieke concepten. Supinatie is de functionele positie van de voet die naar buiten draait. Holvoet is een structurele misvorming. Bijna alle holvoeten zijn supinatievoeten, maar niet alle functionele supinatievoeten zijn structurele holvoeten. Het verschil is belangrijk voor de diagnose: structurele holvoeten vereisen een specifieke aanpak (schokdempende inlegzool, niet alleen laterale paal).

Een iets hoger dan gemiddeld voetgewelf kan een normale variant zijn zonder klinische gevolgen. Maar een progressieve holvoet bij een kind of adolescent, vooral bilateraal en symmetrisch, met onhandig lopen, frequente valpartijen of herhaalde verstuikingen, rechtvaardigt podiatrisch en bijna altijd neurologisch onderzoek. Vroege ontdekking verandert de prognose omdat de misvorming dan behandeld kan worden terwijl deze nog flexibel is.

Vanwege de abnormale verdeling van de belasting wordt holvoet geassocieerd met: metatarsalgie en metatarsale kop eelt, klauwtenen, sesamoïditis, fasciitis plantaris, peroneus tendinopathie, terugkerende enkelverstuikingen, stressfracturen van het 5e middenvoetsbeentje en lage rugpijn als gevolg van posturale decompensatie. Het identificeren en behandelen van de geassocieerde pathologieën geeft de patiënt vaak meer verlichting dan wanneer men zich alleen op de voetboog richt.

Bijna zeker wel. De cavusvoet met achtervoetvarus plaatst de enkel in een positie van mechanische instabiliteit: de calcaneus heeft de neiging om te draaien en elke oneffenheid van de grond veroorzaakt verstuiking. Het is een van de meest herkenbare klinische scenario’s van holvoeten. De behandeling begint met inlegzolen met een valguswig en versteviging van de peroneus. Als de klachten aanhouden, wordt een operatie overwogen.

Ja, en ze vormen de eerste lijn bij symptomatische flexibele holvoeten. Een goed ontworpen inlegzool voor holvoeten is niet hetzelfde als een inlegzool voor platvoeten: deze bevat een royale demping, selectieve ontlasting van de middenvoetsbeenkoppen, ondersteuning van de transversale voorvoetboog en een valguswig voor de achtervoet als er sprake is van een flexibele varus. Ze verminderen metatarsalgie, verbeteren de stabiliteit van de enkel en houden de patiënt meestal jarenlang actief zonder dat een operatie nodig is.

De chirurgische aanpak hangt af van het type en de stijfheid van de holvoet. Minimaal invasieve chirurgie maakt het mogelijk om verschillende componenten te opereren met millimeter incisies: dorsale osteotomie van het eerste middenvoetsbeentje om de equinus te corrigeren, percutane tenotomieën van de buigspieren in klauwtenen en, indien nodig, plantaire fasciotomie. MIS-chirurgie vervangt indien nodig geen grote benige ingrepen, maar maakt het mogelijk om de voorvoetcomponent met onmiddellijke ingang te verhelpen.

Nee. Een aanzienlijk deel van de patiënten met holvoeten wordt jarenlang of tientallen jaren behandeld met een conservatieve behandeling. Chirurgie wordt overwogen bij aanhoudende pijn, invaliderende metatarsalgie, refractaire pijnlijke klauwtenen, laterale enkelinstabiliteit met terugkerende verstuikingen of, bij progressieve neurologische holvoeten, voordat de misvorming rigide wordt. De beslissing is individueel.

Dit hangt af van de oorzaak. Bij stabiele idiopathische holvoeten kan een goed geïndiceerde operatie jarenlang resultaat opleveren. Bij progressieve neurologische holvoeten (met name Charcot-Marie-Tooth) corrigeert een operatie de huidige misvorming, maar de onderliggende ziekte kan zich blijven ontwikkelen, dus gezamenlijke follow-up met de neurologie is essentieel.